ข้อแนะนำและการปฏิบัติตัวสำหรับผู้ป่วยภายหลังการติดเครื่องมือจัดฟัน

เพื่อให้การรักษาทางทันตกรรมจัดฟันดำเนินไปอย่างมีประสิทธิภาพ และป้องกันภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้นภายหลังการติดเครื่องมือ ทันตแพทย์จึงขอเรียนแนะนำข้อควรปฏิบัติที่สำคัญ เพื่อให้ผู้ป่วยสามารถปรับตัวและดูแลรักษาเครื่องมือได้อย่างถูกวิธี ดังนี้

1. การจัดการกับอาการระคายเคืองและอาการปวด

ในช่วง 3-5 วันแรกภายหลังการติดเครื่องมือ ผู้ป่วยอาจมีความรู้สึกตึง ปวด หรือเสียวฟันขณะบดเคี้ยวอาหาร ซึ่งเกิดจากการเริ่มเคลื่อนตัวของฟัน ถือเป็นอาการปกติที่สามารถเกิดขึ้นได้ โดยมีแนวทางการปฏิบัติดังนี้:

• การใช้ยาบรรเทาปวด: หากมีอาการปวด สามารถรับประทานยาแก้ปวด (เช่น พาราเซตามอล) เพื่อบรรเทาอาการได้ตามขนาดที่ระบุ

• การใช้ขี้ผึ้งสำหรับจัดฟัน (Dental Wax): หากเครื่องมือหรือปลายลวดเสียดสีกับกระพุ้งแก้มจนเกิดการระคายเคืองหรือแผลในช่องปาก ให้ปั้นขี้ผึ้งเป็นก้อนกลมเล็กๆ ปิดทับบริเวณดังกล่าว

• ข้อแนะนำ: ควรเช็ดเครื่องมือบริเวณนั้นให้แห้งสนิทก่อนติดขี้ผึ้ง เพื่อให้ขี้ผึ้งยึดติดได้ดียิ่งขึ้น

2. การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการรับประทานอาหาร

ผู้ป่วยควรให้ความสำคัญกับการเลือกรับประทานอาหาร เพื่อป้องกันความเสียหายที่อาจเกิดกับเครื่องมือจัดฟัน ซึ่งอาจส่งผลให้ระยะเวลาในการรักษายาวนานขึ้น

• อาหารที่ควรหลีกเลี่ยง:

• อาหารที่มีความแข็งมาก: เช่น น้ำแข็ง (ห้ามเคี้ยว), ถั่วเปลือกแข็ง, กระดูกสัตว์

• ผลไม้เนื้อแข็ง: เช่น ฝรั่ง หรือแอปเปิ้ลทั้งผล

• อาหารที่มีความเหนียว: เช่น หมากฝรั่ง, ตังเม, คาราเมล หรือขนมที่ติดฟันได้ง่าย

• วิธีการรับประทานอาหาร:

สำหรับการรับประทานเนื้อสัตว์หรือผลไม้ ควรใช้วิธี “ตัดแบ่งเป็นชิ้นเล็กๆ (Small bites)” และเคี้ยวด้วยฟันกราม หลีกเลี่ยงการใช้ฟันหน้ากัดหรือแทะอาหารโดยตรง

• อาหารที่แนะนำในช่วงแรก:

ในระยะแรกที่มีอาการตึงหรือเจ็บฟัน แนะนำให้รับประทานอาหารอ่อนที่เคี้ยวง่าย ย่อยง่าย เช่น โจ๊ก, ข้าวต้ม, ไข่ตุ๋น, ซุป หรือเนื้อปลา

3. การดูแลสุขอนามัยในช่องปาก

เมื่อมีการติดเครื่องมือจัดฟัน ประสิทธิภาพในการทำความสะอาดช่องปากตามปกติอาจลดลง จึงจำเป็นต้องใช้อุปกรณ์เสริมและเพิ่มความใส่ใจเป็นพิเศษ เพื่อป้องกันโรคฟันผุและเหงือกอักเสบ

1. แปรงสีฟัน: ควรเลือกใช้แปรงสีฟันสำหรับผู้จัดฟันโดยเฉพาะ (Orthodontic Toothbrush) ซึ่งมีร่องตรงกลางสำหรับรองรับเครื่องมือ

2. แปรงซอกฟัน (Interdental Brush): มีความจำเป็นอย่างยิ่งสำหรับการทำความสะอาดบริเวณใต้ลวดและด้านข้างของแบร็กเก็ต (Bracket) ที่แปรงสีฟันปกติไม่สามารถเข้าถึงได้

3. ไหมขัดฟัน: ควรใช้ไหมขัดฟันชนิดพิเศษ (Superfloss) หรือใช้อุปกรณ์ช่วยร้อยไหม (Threader) ร่วมกับไหมขัดฟันปกติ อย่างน้อยวันละ 1 ครั้งก่อนนอน

4. ข้อปฏิบัติกรณีเกิดเหตุฉุกเฉินเกี่ยวกับเครื่องมือ

• กรณีเครื่องมือหลุด (Bracket หลุด): ให้เก็บชิ้นส่วนเครื่องมือไว้ และรีบติดต่อคลินิกเพื่อทำการนัดหมายติดเครื่องมือใหม่โดยเร็วที่สุด ไม่ควรปล่อยทิ้งไว้เป็นเวลานาน เนื่องจากอาจส่งผลให้ฟันเคลื่อนที่ผิดตำแหน่งได้

• กรณีปลายลวดทิ่มแทงเนื้อเยื่อ: หากพบปลายลวดยื่นออกมาทำให้เกิดการระคายเคือง เบื้องต้นให้ใช้ขี้ผึ้งปิดทับไว้ และควรเข้ามาพบทันตแพทย์เพื่อทำการตัดแต่งปลายลวดให้เรียบร้อย

หมายเหตุ: การให้ความร่วมมือของผู้ป่วยในการดูแลรักษาความสะอาด และการมาพบทันตแพทย์ตามนัดหมายอย่างสม่ำเสมอ เป็นปัจจัยสำคัญที่จะช่วยให้การจัดฟันประสบความสำเร็จและเสร็จสิ้นตามระยะเวลาที่กำหนด