จัดฟันแล้วหน้าเรียว จมูกโด่งจริงหรือไม่?

หนึ่งในคำถามที่พบบ่อยที่สุดเมื่อคนไข้เข้ามารับคำปรึกษาด้านทันตกรรมจัดฟันคือ “จัดฟันแล้วหน้าจะเรียวเป็น V-Shape ไหม?” หรือ “จัดฟันแล้วจมูกจะดูโด่งขึ้นจริงหรือเปล่า?”

ปฏิเสธไม่ได้ว่านอกเหนือจากการแก้ไขปัญหาการสบฟันแล้ว เรื่องความสวยงามและการเปลี่ยนแปลงของรูปหน้า (Facial Esthetics) เป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้หลายท่านตัดสินใจจัดฟัน บทความนี้ ทันตแพทย์จะมาอธิบายข้อเท็จจริงทางการแพทย์เกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างใบหน้าหลังการจัดฟัน เพื่อให้คนไข้มีความเข้าใจที่ถูกต้องและตั้งความหวังกับผลลัพธ์ได้อย่างเหมาะสมครับ

1. การจัดฟันช่วยให้ “หน้าเรียว” ได้จริงหรือไม่?

คำตอบคือ “สามารถเกิดขึ้นได้ในบางกรณี แต่ไม่ใช่การลดขนาดกระดูกขากรรไกร”

เพื่อให้เข้าใจตรงกัน ต้องทราบก่อนว่าโครงหน้าของมนุษย์ประกอบด้วย 2 ส่วนหลัก คือ โครงสร้างกระดูก (Skeletal) และ เนื้อเยื่ออ่อนรวมถึงฟัน (Soft Tissue & Teeth)

• สิ่งที่เปลี่ยนแปลง: การจัดฟันคือการเคลื่อนย้ายตำแหน่งของ “ฟัน” โดยเฉพาะในเคสที่มีฟันซ้อนเกหรือฟันยื่นมาก และมีการวางแผนการรักษาโดยการ “ถอนฟัน” ร่วมด้วย เมื่อมีการดึงฟันหน้าให้ยุบตัวลง จะส่งผลให้ริมฝีปากยุบตามลงไปด้วย ทำให้รูปปากที่เคยอูมนูนดูแบนราบลง ส่งผลให้คางดูชัดขึ้น รูปหน้าโดยรวมจึงดูตอบหรือเรียวขึ้นในความรู้สึก

• สิ่งที่ไม่เปลี่ยนแปลง: การจัดฟัน ไม่สามารถเปลี่ยนแปลงขนาดของกระดูกขากรรไกร (Jaw Bone) ได้ หากคนไข้มีโครงหน้ากว้างเนื่องจากฐานกระดูกขากรรไกรใหญ่ การจัดฟันเพียงอย่างเดียวจะไม่ช่วยให้หน้าเล็กเรียวลงได้อย่างมีนัยสำคัญ ในกรณีนี้อาจต้องพิจารณาการศัลยกรรมขากรรไกรหรือหัตถการเสริมความงามอื่นร่วมด้วย

2. ภาวะ “แก้มตอบ” ระหว่างจัดฟัน เกิดจากอะไร?

ในบางรายอาจประสบปัญหาใบหน้าดูตอบซูบ หรือโหนกแก้มดูสูงขึ้นระหว่างการรักษา ภาวะนี้มักเรียกกันว่า Braces On Cheeks ซึ่งเกิดจากกล้ามเนื้อบดเคี้ยวทำงานน้อยลง

สาเหตุหลักเกิดจากการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการรับประทานอาหาร ในช่วงแรกของการติดเครื่องมือจัดฟัน คนไข้มักต้องทานอาหารอ่อนและเคี้ยวได้ลำบากขึ้น ทำให้กล้ามเนื้อบริเวณแก้ม (Masseter Muscle) ใช้งานน้อยลงจนเกิดการลีบตัวชั่วคราว เมื่อแก้มยุบตัวลงจึงทำให้เห็นโหนกแก้มชัดขึ้น

ข้อควรทราบ: ภาวะนี้มักเป็นเพียงชั่วคราว เมื่อคนไข้ถอดเครื่องมือและกลับมารับประทานอาหารเคี้ยวได้ตามปกติ กล้ามเนื้อจะกลับมาทำงานและรูปแก้มจะค่อยๆ คืนสภาพเดิมครับ

3. จัดฟันแล้วช่วยให้ “จมูกโด่ง” ขึ้นได้จริงหรือ?

คำตอบคือ “โครงสร้างจมูกไม่ได้เปลี่ยนแปลง แต่เป็นผลจากการปรับสมดุลใบหน้า”

สิ่งที่เกิดขึ้นคือภาพลวงตาทางสายตา (Optical Illusion) ที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงความสัมพันธ์ของอวัยวะบนใบหน้า หรือที่ทางทันตกรรมเรียกว่าการปรับ E-Line (Esthetic Line)

อธิบายให้เห็นภาพคือ เมื่อฟันและริมฝีปากที่เคยยื่นอูมถูกดึงให้ยุบตัวลงสู่ตำแหน่งที่เหมาะสม ฐานจมูกจะดูเด่นชัดขึ้นเมื่อเทียบกับริมฝีปาก ส่งผลให้ภาพรวมของใบหน้าด้านข้างดูมีมิติและจมูกดูโด่งขึ้น ทั้งที่จริงแล้วความสูงของสันจมูกไม่ได้เปลี่ยนแปลงแต่อย่างใด

บทสรุป

การจัดฟันสามารถส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงรูปหน้าได้จริง โดยเฉพาะในผู้ที่มีปัญหาฟันยื่นหรือฟันซ้อนเกมากๆ อย่างไรก็ตาม ผลลัพธ์ที่ได้จะแตกต่างกันไปขึ้นอยู่กับ “ต้นทุนเดิม” หรือโครงสร้างกระดูกของคนไข้แต่ละบุคคล

สิ่งสำคัญที่สุดที่ทันตแพทย์อยากให้คนไข้ตระหนัก คือวัตถุประสงค์หลักของ การจัดฟัน (Orthodontics) คือเพื่อการมีสุขภาพช่องปากที่ดี การสบฟันที่ถูกต้อง และประสิทธิภาพในการบดเคี้ยว ส่วนใบหน้าที่ดูเข้ารูปขึ้นนั้นถือเป็นผลพลอยได้ (Grand Bonus) ที่น่าพึงพอใจ

หากท่านมีความกังวลเกี่ยวกับรูปหน้าหรือวางแผนที่จะจัดฟัน แนะนำให้เข้ามาปรึกษาทันตแพทย์เพื่อทำการเอกซเรย์โครงสร้างใบหน้าและวางแผนการรักษาที่เหมาะสมเป็นรายบุคคลครับ